RSS

Acht weetjes over Kerstmis.

25 Dec

large_709891_466x3501Het lijkt vanzelfsprekend dat we allemaal rond de kerstboom zitten, dat de kerstman de nacht voor Kerstmis in zijn slee door de lucht vliegt of dat zoveel mensen op kerst kalkoen eten. Maar hoe is heel die traditie ontstaan? Acht vragen en antwoorden over Kerstmis.

1. Waarom vieren we Kerstmis op 25 december?
We herdenken op 25 december de geboorte van Christus, maar het is heel waarschijnlijk dat die gebeurtenis op een andere datum plaats had. De Bijbel geeft immers geen precieze datering voor de geboorte van Christus. Het is best mogelijk dat Christus niet eens in december geboren werd. Uiteindelijk werd voor 25 december gekozen zodat de datum zou overeenkomen met de Romeinse festivals die de kortste dag van het jaar vierden.

2. Waar komt de kerstman vandaan?
De kerstman is gebaseerd op de persoon die wij als Sinterklaas kennen. De bisschop van Myra is de beschermheilige van de kinderen. Volgens een legende kon een man geen bruidschat voor zijn drie dochters betalen tot Sint-Niklaas goudzakken door zijn raam gooide. Wij verwelkomen Sinterklaas vandaag nog altijd op 6 december.

3. Waarom komt de kerstman langs de schoorsteen?
Na de Amerikaanse revolutie schreef Washington Irving in New York een satire over de populaire heilige uit Europa. Daarin kreeg de kerstman een hangbuikje en klom hij door de schoorsteen.

4. Waar komen de rendieren vandaan?
Op 23 december 1823 publiceerde de ‘Troy Sentinel’ een lang gedicht met de titel ‘The Night Before Christmas’. Daarin verplaatste de figuur uit de satire van Irving zich met een slee die getrokken werd door acht rendieren. De auteur was waarschijnlijk een professor die anoniem wilde blijven zodat hij niet geassocieerd werd met nonsens voor kinderen. De rendieren hadden ook namen, maar de beroemde Rudolph, met de rode neus, ontstond pas in 1939.

5. Waarom draagt de kerstman een rood pak?
De kerstman droeg voor het eerst een rood pak toen een cartoonist zich in 1869 baseerde op de satire van Irving. Maar het is dankzij Coca-Cola dat de kerstman consequent een rood pak draagt. Gedurende meer dan 30 jaar werd de figuur in een reclamecampagne van het frisdrankenconcern in het rood gekleed.

6. Waarom plaatsen we een kerstboom?
Deze traditie ontstond bij de Duitsers, maar het is dankzij de Engelsen dat we het vandaag overal doen. Koningin Victoria trouwde met de Duitse prins Albert. In zijn thuisland was het de traditie om een boom te versieren. Ter ere van hun koningin begonnen de Engelse burgers hetzelfde te doen.

7. Waarom eten we kalkoen?
In de zestiende eeuw bracht een handelaar enkele kalkoenen mee uit Amerika. De vogels werden meteen populair. Het vlees was lekker en andere dieren, zoals kippen en koeien, waren levend veel nuttiger. Een kip was toen bovendien heel duur.

8. Waarom sturen we kerstkaartjes?
Henry Cole had in 1840 geen tijd om al zijn vrienden een brief te schrijven. Daarom liet hij een speciale kaart ontwerpen met een kerstboodschap. Drie jaar later bestelde hij duizend exemplaren en begon hij de kaarten door te verkopen.

Advertenties
 
14 reacties

Geplaatst door op december 25, 2008 in krant

 

14 Reacties op “Acht weetjes over Kerstmis.

  1. Martine

    december 25, 2008 at 21:54

    interessant!

     
  2. Fotogeniek Belgie (Koen)

    december 25, 2008 at 23:13

    Toffe info!

     
  3. Leibele

    december 26, 2008 at 13:41

    Gelukkige kerstdagen in ieder geval

     
  4. zeezicht

    december 26, 2008 at 21:33

    @ Martine, Koen
    Je staat er niet bij stil, maar ergens is er toch iemand op het idee gekomen hé.

    @ Leibele
    Voor jou hetzelfde.

     
  5. Duvel

    december 26, 2008 at 22:07

    als Sinterklaas en de Kerstman dezelfde zijn waar komt zwarte piet dan vandaan?
    En euhh, prettige feestdagen zeezicht, veel gezondheid en goed geluk.

     
  6. Dorien

    december 26, 2008 at 23:05

    Erg interessant, alles heeft zijn reden.

     
  7. zeezicht

    december 27, 2008 at 09:09

    @ Duvel
    Misschien moesten we dat ook eens opzoeken?
    Het is best mogelijk dat wij zwarte piet hebben uitgevonden.
    Want niet elk land heeft zo’n zwarte knecht.
    Jij schrijft toch graag, zoek het eens op en laat het mij dan weten?
    Voor jou en de jouwen ook Prettige Feesten!

    @ Dorien
    Ik denk dat er ook verschillende legendes over bestaan, maar ergens is het ooit begonnen…

     
  8. Duvel

    december 27, 2008 at 18:50

    Allé vooruit, op Uw verzoek
    Vermoedelijk deed Zwarte Piet aan het begin van de 19e eeuw zijn intrede in de folklore van de Lage Landen. Voor die tijd opereerde Sinterklaas alleen, of werd hij begeleid door de duivel. Tussen een duivel en een Moor bestond in het bewustzijn van destijdse Europeanen weinig verschil.

    Krampus, de helper van Sinterklaas in de Alpen (met tuchtroede)Een duivel als knecht van Sinterklaas is nog duidelijk te zien in de Oostenrijkse Sinterklaastradities. Hier wordt Sinterklaas begeleid door een Krampus of een Percht die behoorlijk angstaanjagende duivelse uiterlijkheden hebben.

    Volgens het Meertens Instituut was Zwarte Piet oorspronkelijk niet zwart, maar blank. Hij heette Jan de Knecht[1]. In Duitsland heeft Sinterklaas ook maar één knecht. Hij heet daar Knecht Ruprecht en is van oorsprong blank. Frankrijk kent ook maar één blanke knecht van Sinterklaas, genaamd Le Père Fouettard. [2]

    Volgens een andere theorie was Piet oorspronkelijk een Italiaanse schoorsteenveger. Het meest vriendelijke verhaal is wellicht dat Sinterklaas op een markt eens een zwart slavenjongetje vrijkocht, genaamd Petrus. Uit dankbaarheid bleef de jongen de Sint nabij, de naam Petrus verbasterde vervolgens tot Piet.

    Naarmate de traditie dat de Sint afkomstig zou zijn uit het voormalige Morenland Spanje, populairder werd, evolueerde de knecht van de goedheiligman tot een Moor. Een andere verklaring kan zijn dat Algerijnse en Turkse kapers onze kusten afstruinden op zoek naar “christenen” om als slaven te verkopen. Daadwerkelijk werden ook veel kinderen ontvoerd van kustplaatsen en eilanden[3]. Zwarte Piet is dan geen knecht, maar staat verder af van Sinterklaas. Wie zoet is krijgt lekkers, maar wie niet oppast wordt door de Moren meegenomen. Het past in de traditie van goed en kwaad, en de gewoonte van Sinterklaas om met een boot te komen.

    Tot ver in de tweede helft van de 20e eeuw was Piet, in lijn met ingesleten koloniale tradities, een niet zo slimme helper die zich van een brabbeltaaltje bediende. Toen immigratie vanuit de voormalige koloniën ervoor zorgde dat Europeanen beter vertrouwd raakten met Afrikanen, ontwikkelde Piet zich tot een respectabele assistent van de vaak verstrooide Sinterklaas.

    Een andere verandering die Zwarte Piet doormaakte was dat hij door de jaren heen steeds minder als kinderschrik ging fungeren. In de 19e eeuw werd van Zwarte Piet vaak verteld dat hij voor Sinterklaas keek wat de kinderen deden (Alles ziet die slimme Piet, zich vergissen kan hij niet). Was je stout, dan liep je het risico dat je in de zak werd meegenomen naar Spanje, alwaar je je voor de Sint moest uitsloven.

    Een andere mogelijkheid van de herkomst van Zwarte Piet ligt in de Germaanse god Wodan. Wodan reed op zijn witte schimmel, Sleipnir, door de lucht en was aanvoerder van de Wilde Jacht. Hij werd altijd vergezeld van de twee zwarte raven; Huginn en Muninn. De raven luisterden, net als Zwarte Piet, aan de schoorsteen om Wodan over de goede en de slechte daden van de stervelingen te vertellen[4].

    Sinterklaas in Ottawa, met als knecht de duivel en engeltjesOok de knechten van Sinterklaas in andere landen zijn vaak als duivel afgebeeld (soms met hoorns van dieren (bokken)), bijvoorbeeld de Krampus, dit komt overeen met de onderdrukking van de voorchristelijke godheden. De eens almachtige godheid werd als knechtje of slaaf van de Sint beschouwd, een manier om de heidense bevolking te kerstenen.

    De Scandinavische kerstbok (Julbocken) (de naam verwijst naar het Yule of joelfeest) lijkt in uiterlijk veel op de Krampus, de Finse kerstman Joulupukki stamt van de Julbocken af. Ook bijvoorbeeld Cernunnos, de gehoornde, droeg een gewei.

    Vergelijk Zwarte Piet ook met de bontgeklede Franse harlekijn (naar Hellequin), vaak met zwart (half)masker, die ook wel als aanvoerder van de Wilde Jacht wordt aangevoerd.

    Tot de Tweede Wereldoorlog had Sinterklaas slechts één of enkele helpers. Bij de intocht van Sinterklaas in 1941 bijvoorbeeld had Sinterklaas twee zwarte en enkele blanke pieten bij zich. Na de bevrijding door de Canadezen hielpen deze soldaten met het organiseren van het eerste naoorlogse Sinterklaasfeest. Niet gehinderd door kennis over de traditie, bedachten zij dat als enkele Zwarte Pieten leuk zijn, een heleboel Zwarte Pieten nóg leuker zijn. Sindsdien wordt Sinterklaas vergezeld door vele pieten, tegenwoordig vaak met ieder een eigen taak.

     
  9. zeezicht

    december 27, 2008 at 19:14

    @ Duvel
    Fantastisch man! Jij hebt er werk van gemaakt.
    Maar toch even dit: onlangs in een quiz, de franse helper van Sinterklaas heeft een rosse baard.
    Je hebt het ook verschillende keren over ‘duivels’ , euh… familie van jou?

    Oorspronkelijk schijnt Sinterklaas uit Turkije te komen, dus had hij ook donkerder kunnen zijn.

     
  10. zapnimf

    december 28, 2008 at 12:14

    Hèhè duvel.

     
  11. zeezicht

    december 28, 2008 at 12:47

    @ zapnimf
    Hij heeft er werk van gemaakt hé? 🙂

     
  12. amelie toussaint

    december 30, 2008 at 11:10

    wat heerlijk om te lezen, dit allemaal.

     
  13. zeezicht

    december 30, 2008 at 12:46

    @ amelie toussaint
    De reacties zijn zeker zo plezant als mijn teksten. 😉

     
  14. Rob Alberts

    januari 18, 2015 at 11:42

    Vreemd genoeg laat ik Kerstmis zonder deze tradities voorbij gaan.

    Vriendelijke groet,

     

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

 
%d bloggers liken dit: